Κυριακή, 23 Μαρτίου 2014

Παθητική σύνταξη

Ρήματα παθητικής διάθεσης
Το ρήμα της πρότασης είναι παθητικής διάθεσης, όταν το υποκείμενό του δεν κάνει την ενέργεια που δηλώνει το ρήμα. Το συντακτικό υποκείμενο δεν ενεργεί: υφίσταται τη ρηματική ενέργεια, είναι ο αποδέκτης της ενέργειας που κάνει κάποιος άλλος. Το πρόσωπο (ή σπν. το πράγμα) αυτό που πραγματοποιεί την ρηματική ενέργεια (το λογικό υποκείμενο, δηλαδή) λέγεται ποιητικό αίτιο.  
Το ποιητικό αίτιο,
λοιπόν, είναι ένας προσδιορισμός που συντάσσεται με ρήματα παθητικής διάθεσης και μπορεί να εμφανίζεται εμπρόθετα ή απρόθετα με τις εξής μορφές:
α. Εμπρόθετος προσδιορισμός, με τις προθέσεις ὑπό, ἀπό, ἐκ, παρά, πρὸς +γενική.  π.χ. Ἐπράχθη  οὐδὲν ἀπὸ τῶν τυράννωνργον ἀξιόλογον. Ο εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου τίθεται με ρήματα κάθε χρόνου (παθητικής πάντοτε διάθεσης).  
β. Το πρόσωπο που ενεργεί μπορεί να δηλώνεται και απρόθετα, με δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου ή του ποιητικού αιτίου. Με ποιητικό αίτιο αυτής της μορφής συντάσσονται:
Ι. οι συντελικοί χρόνοι των παθητικών ρημάτων (παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντ. μέλλοντας), π.χ. περὶ μὲν οὖν τούτων τοσαῦτά μοι εἰρήσθω.
ΙΙ.  τα ρηματικά επίθετα σε -τὸς και -τέος.
π.χ. σκέψασθε εἰ ἄρα ἐπ' ἀνδρείᾳ ὑμῖν μέγα φρονητέον
 -Σπάνια, η δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου μπορεί να συνοδεύει ρήματα που δεν είναι συντελικού χρόνου.
τοῖς τε νῦν καὶ τοῖς ἔπειτα θαυμασθησόμεθα
τοῖς δὲ Κερκυραίοις  οὐχ ἑωρῶντο αἱ Ἀθηναίων νῆες.

Άσκηση: Στα παραδείγματα που ακολουθούν να συμπληρώσετε το ποιητικό αίτιο, μετατρέποντας το όνομα που δίνεται στην παρένθεση στη σωστή μορφή:

1. Τατα …..……………… γέγραπται (Θεμιστογένης, -ους)
 2. Προμηθεύς τιμωρήθη …… …… …………. (ὁ Ζεύς, τοῦ Διὸς)
3. ἑορταί τινες νομοθετητέαι … ………. (ενν. εἰσίν) (ἡ πόλις, -εως)
4. Οἱ Πέρσαι …. …. ……………  ἐνικήθησαν (οἱ Ἕλληνες)
5. μεθεκτέον (ενν. ἐστί) τν πραγμάτων ......................  (πλείονες)


ΤΡΟΠΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΠΑΘΗΤΙΚΗ
(ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ)
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ
    Το ενεργητικό ρήμα
    Το υποκείμενο ρήματος
    Το αντικείμενο ρήματος
     Στα δίπτωτα ρήματα:
  α) Το άμεσο αντικείμενο
  β) Το έμμεσο αντικείμενο

    Το κατηγορούμενο αντικειμένου
     (σε αιτιατική)



τρέπεται

Ρήμα παθητικό-στον ίδιο χρόνο
    Ποιητικό αίτιο.
    Υποκείμενο ρήματος.

α) Υποκείμενο ρήματος.
β) Αντικείμενο ρήματος 
       (στην ίδια  πτώση).
    Κατηγορούμενο υποκειμένου
(σε ονομαστική).

 Παραδείγματα:
Οἱ Ἀθηναῖοι ἐνίκησαν τοὺς Πέρσας Οἱ Πέρσαι πὸ τν Ἀθηναίων ἐνικήθησαν.
Ὁ διδάσκαλος διδάσκει τὸν νεανίαν τν στρατηγίαν νεανίας  διδάσκεται πὸ τοῦ διδασκάλου τν στρατηγίαν
Θεὸς δέδωκέ μοι τοῦτο  τοῦτο  ἐκ θεομοι δέδοται
Οἱ Ἀθηναῖοι  εἵλοντο Ἀλκιβιάδην στρατηγνἈλκιβιάδης ᾑρέθη στρατηγς πὸ τν Ἀθηναίων.
Προσοχή:
1. Ορισμένα ρήματα ενεργητικής διάθεσης έχουν ως παθητικά τους άλλα ρήματα ενεργητικής φωνής αλλά παθητικής διάθεσης. Τα πιο συνηθισμένα είναι:
ἀποκτείνω τινὰ                                    ἀποθνῄσκω ὑπό τινος
διώκω τιν (=εξορίζω/κατηγορώ) φεύγω ὑπό τινος (=εξορίζομαι/κατηγορούμαι)
ἐκβάλλω τιν (=εξορίζω)                 ἐκπίπτω ὑπό τινος (=εξορίζομαι)
εὖ λέγω τινα (=επαινώ)                     εὖ ἀκούω ὑπό τινος (=επαινούμαι)
κακῶς λέγω τινα (=κακολογώ)    κακῶς ἀκούω ὑπό τινος (=κακολογούμαι)
εὖ ποιῶ/δρῶ τινα (=ευεργετώ) εὖ πάσχω ὑπό τινος (ευεργετούμαι)
κακῶς ποιῶ/δρῶ τινα (κακοποιώ) κακῶς πάσχω ὑπό τινος (κακοποιούμαι)


2. Μερικά ενεργητικά ρήματα παίρνουν ως παθητικό τους το παθητικό άλλου ρήματος:
Αἱρέω,-ῶ τι(ν) (=συλλαμβάνω/κυριεύω) ἁλίσκομαι  ὑπό τινος (συλλαμβάνομαι/ κυριεύομαι)
Τίκτω  τι(ν) (=γεννώ) γίγνομαι  ὑπό τινος (γεννιέμαι)

3. Παθητικές περιφράσεις:

αἰτιάομαι,-ῶμαι τιν (=κατηγορώ κάποιον)αἰτίαν ἔχω/ἐν αἰτίᾳ εἰμί ὑπό τινος (=κατηγορούμαι)
δίκην λαμβάνω παρά τινος (=τιμωρώ κάποιον) δίκην δίδωμί τινι (τιμωρούμαι από κάποιον)

πληγς δίδωμι (=χτυπώ) πληγς λαμβάνω χτυπιέμαι)

Άσκηση Να μετατρέψετε στα παρακάτω παραδείγματα την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Στη συνέχεια να μεταφράσετε:


α. Νόμιζε τὴν πατρίδα οἶκον.
……………………………………………………………………………………………
β.  Οἱ Ἀθηναῖοι ἐμίσουν τὸν Φίλιππον
……………………………………………………………………………………………
γ. ὑμεῖς  ἐβοηθήσατε τοῖς φίλοις
……………………………………………………………………………………………
δ. Οἱ πρέσβεις ταῦτα τοῖς Ἀθηναίοις ἔλεγον.
 ……………………………………………………………………………………………
ε. ἀπεστέρησεν ἐμὲ τῶν πατρῴων.
  ……………………………………………………………………………………………



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου