Ουσιαστικά Β΄κλίσης -Δευτερόκλιτα επίθετα

Β΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Περιλαμβάνει
Ασυναίρετα	Συνηρημένα	Αττικόκλιτα
Αρσεν. και θηλ. σε –ος: ὁ ἄνθρωπος, ὁ μῦθος, ἡ νῆσος, ἡ ὁδός, ἡ κάμηλος και ουδ. σε –ον: τὸ δῶρον,  τὸ μνημεῖον	Αρσ. και θηλ. σε -ους: ὁ πλοῦς (<πλόος), ὁ νοῦς (<νόος), ὁ περίπλους και ουδ. σε –ουν: τὸ ὀστοῦν (<ὀστέον)	Αρσ. και θηλ. σε –ως: ὁ λεὼς (=λαός), ὁ νεὼς (=ναός), ἡ ἕως (= η αυγή) και ουδ. σε –ων: τὸ ἀνώγεων

Α. Ασυναίρετα

Αρσενικό και θηλυκό			Ουδέτερο
	Ενικός	Πληθυντικός	Ενικός	Πληθυντικός
Ονομ.	-ος	-οι	-ον	-α
Γεν.	-ου	-ων	-ου	-ων
Δοτ.	-ῳ	-οις	-ῳ	-οις
Αιτ.	-ον	-ους	-ον	-α
Κλ.	-ε	-οι	-ον	-α

Ιδιαίτερες Παρατηρήσεις

1. Τα αρσενικά και θηλυκά δευτερόκλιτα έχουν σε όλες τις πτώσεις του ενικού και του πληθυντικού αριθμού ίδιες καταλήξεις: ξεχωρίζουμε το γένος τους από το άρθρο. π.χ. τῷ κινδύνῳ, τῇ καμίνῳ, τὸν πάγον, τὴν τάφρον.

Σημείωση: Η κλητική  κάποιες φορές σχηματίζεται όμοια με την ονομαστική. Π.χ. «ὦ λόγε» και  «ὦ λόγος», «ὦ νῆσε» και «ὦ νῆσος», «ὦ φίλε» και «ὦ φίλος»

Εξαίρεση: Στην κλητική  η λέξη «ὁ θεός» παραμένει «θεός», ενώ το ουσιαστικό «ὁ ἀδελφὸς» ανεβάζει τον τόνο στην προπαραλήγουσα και γίνεται  «ὦ ἄδελφε».

2. Τα ουδέτερα (όχι μόνο της β΄κλίσης, αλλά όλων των πτωτικών) έχουν τρεις πτώσεις (ονομαστική, αιτιατική και κλητική, ενικού και πληθυντικού αριθμού) όμοιες.

3. Η κατάληξη –α των ουδετέρων (όλων των πτωτικών) είναι βραχύχρονη, π.χ. τὰ δῶρα, τὰ μῆλα, αλλά και: ἐκεῖνα, ταῦτα (αντωνυμίες), τὰ γενναῖα (επίθετα), τὰ ποιοῦντα (μετοχές).

Β. Συνηρημένα ουσιαστικά

Τα περισσότερα ουσιαστικά της Β΄κλίσης που το θέμα τους λήγει σε –ο ή σε –ε συναιρούνται σε όλες τις πτώσεις. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται ενδεικτικά δύο αρσενικά (ένα προπαροξύτονο και ένα παροξύτονο πριν την συναίρεση) καθώς και ένα ουδέτερο.

Ενικός αριθμός
Ον.	ὁ  ἔκρο-ος => ἔκρους	ὁ  θρό-ος=>θροῦς	τὸ ὀστέ-ον=>ὀστοῦν
Γεν.	τοῦ ἐκρό-ου => ἔκρου	τοῦ θρό-ου=> θροῦ	τοῦ ὀστέ-ου=>ὀστοῦ
Δοτ.	τῷ ἐκρό-ῳ=> ἔκρῳ	τῷ θρό-ῳ=> θρῷ	τῷ ὀστέ- ῳ=>ὀστῷ
Αιτ.	τὸν ἔκρο-ον=> ἔκρουν	τὸν θρό-ον=> θροῦν	τὸ ὀστέ-ον=>ὀστοῦν
Κλ.	(ὦ) ἔκρο-ε=> ἔκρου	(ὦ) θρό-ε=>θροῦ	(ὦ) ὀστέ-ον=>ὀστοῦν

Πληθυντικός αριθμός
Ον.	οἱ ἔκρο-οι=> ἔκροι	οἱ θρό-οι=>θροῖ	τὰ  ὀστέ-α =>ὀστᾶ
Γεν.	τῶν ἐκρό-ων=> ἔκρων	τῶν θρό-ων=>θρῶν	τῶν ὀστέ-ων=>ὀστῶν
Δοτ.	τοῖς ἐκρό-οις=> ἔκροις	τοῖς θρό-οις=>θροῖς	τοῖς ὀστέ-οις=>ὀστοῖς
Αιτ.	τοὺς ἐκρό-ους=> ἔκρους	τοὺς θρό-ους=>θροῦς	τὰ ὀστέ-α=> ὀστᾶ
Κλ.	(ὦ) ἔκρο-οι=> ἔκροι	(ὦ) θρό-οι=>θροῖ	(ὦ) ὀστέ-α=> ὀστᾶ

Ιδιαίτερες παρατηρήσεις

1. Οι καταλήξεις των συνηρημένων δευτερόκλιτων ουσιαστικών διαφέρουν από τις καταλήξεις των ασυναίρετων μόνο στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού. Στις υπόλοιπες πτώσεις εμφανίζονται με τις κανονικές καταλήξεις των β΄κλίτων.

2. Τονίζονται παντού όπου και η ονομαστική (ακόμη και παραβιάζοντας κανόνες τονισμού, π.χ. τοῦ ἐκπλό-ου=>ἔκπλου, αντί τοῦ ἐκπλοῦ, τῶν ἐκπλό-ων=> ἔκπλων, αντί ἐκπλῶν).

Συγκεκριμένα:  α) τα απλά περισπῶνται στη λήγουσα : πλοῦς, πλοῦ, πλῷ κλπ.

β) τα σύνθετα οξύνονται στην παραλήγουσα : πρόχους, πρόχου, πρόχῳ κλπ.

3. Στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού των ουδετέρων το –α της κατάληξης παίρνει περισπωμένη. Αυτό συμβαίνει, επειδή το βραχύχρονο –α (βλ. παραπάνω, παρατήρηση 3) της κατάληξης συναιρέθηκε με το –ε του θέματος και έτσι ως προϊόν συναίρεσης είναι μακρό και μπορεί να περισπάται.

Β. Αττικόκλιτα

1. Έχουν σε όλες τις πτώσεις στην κατάληξή τους –ω.

2. Παίρνουν υπογεγραμμένη, εκτός από τη δοτική ενικού, όπου τα κανονικά δευτερόκλιτα έχουν στην κατάληξη –ι, δηλ. στην ονομαστική (–οι), στη δοτική (-οις) και στην κλητική (-οι) του πληθυντικού.

3. Τονίζονται παντού όπου και όπως η ονομαστική.

4. Ορισμένα σχηματίζουν την αιτιατική του ενικού χωρίς το τελικό –ν της κατάληξης, π.χ. τὴν ἅλω, τὴν ἕω, τὸν Ἂθω, τὸν Μίνω.

5. Έχουν την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική.

Άσκηση: Με βάση τους πιο πάνω κανόνες συμπληρώστε τον πίνακα που ακολουθεί:

Ενικός αριθμός
Ονομ.	ὁ  νεώς	ἡ ἅλως	τὸ ἀνώγεων
Γεν.	τοῦ νεώ	τῆς ἅλω	τοῦ ἀνώγεω
Δοτ.	τῷ νε-	τῇ ἅλ-	τῷ ἀνώγε-
Αιτ.	τὸν νε-	τὴν ἅλ-	τὸ ἀνώγε-
Κλ.	(ὦ) νε-	(ὦ) ἅλ-	(ὦ) ἀνώγε-
Πληθυντικός αριθμός

Ονομ.	οἱ νεῲ	αἱ ἅλ-	τὰ ἀνώγε-
Γεν.	τῶν νε-	τῶν ἅλ-	τῶν ἀνώγε-
Δοτ.	τοῖς νε-	ταῖς ἅλῳς	τοῖς ἀνώγε-
Αιτ.	τοὺς νε-	τὰς ἅλ-	τὰ ἀνώγε-
Κλ.	(ὦ) νε-	(ὦ) ἅλ-	(ὦ) ἀνώγε-

ΔΕΥΤΕΡΟΚΛΙΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ

Διακρίνονται (ανάλογα με τις καταλήξεις και τα γένη) σε:
Ασυναίρετα	Συνηρημένα	Αττικόκλιτα
α) τριγενή και τρικατάληκτα σε–ος, -η (ή –α), -ον: ἀγαθός, -ή, -όν//–γενναῖος, -α, -ον β) τριγενή και δικατάληκτα: αρσ. και θηλ.  σε–ος, και ουδ σε –ον. ὁ, ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον	α) τριγενή και τρικατάληκτα: χρυσοῦς, χρυσῆ, χρυσοῦν β) τριγενή και δικατάληκτα: ὁ, ἡ εὔνους, τὸ εὔνουν	Δικατάληκτα σε –ως, -ων: ὁ, ἡ ἵλεως, τὸ ἵλεων.

Ιδιαίτερες παρατηρήσεις

Α. Ασυναίρετα:

1. Το θηλυκό των τρικατάληκτων επιθέτων σε -ος: λήγει σε -η, αν πριν από την κατάληξη –ος του αρσενικού υπάρχει σύμφωνο εκτός από το ρ: ἀγαθός, ἀγαθή - πιστός, πιστή. Λήγει σε -α, αν πριν από την κατάληξη –ος του αρσενικού υπάρχει φωνήεν ή ρ: ἅγιος, ἁγία – γενναῖος, γενναία (εκτός ἀπὸ τὸ ὄγδοος, ὀγδόη).

2. στην ονομαστική, γενική και κλητική του πληθυντικού τονίζεται όπου τονίζεται στις αντίστοιχες πτώσεις το αρσενικό: ἡ ἁγία – αἱ ἅγιαι, τῶν ἁγίων, (ὦ) ἅγιαι (όπως οἱ ἅγιοι, τῶν ἁγίων, (ὦ) ἅγιοι).

3. Από τα δευτερόκλιτα επίθετα είναι δικατάληκτα:

I. τα περισσότερα από τα σύνθετα σε -ος: ὁ, ἡ ἄγονος, τὸ ἄγονον - ὁ, ἡ ἀθάνατος, τὸ ἀθάνατον - ὁ, ἡ ἄκαιρος, τὸ ἄκαιρον - ὁ, ἡ ἀξιόμαχος, τὸ ἀξιόμαχον - ὁ, ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον κ.ά

II. τα απλά επίθετα: αἴθριος, αἰφνίδιος, βάναυσος, βάρβαρος, βάσκανος, βέβηλος, γαμήλιος, δόκιμος, ἕωλος (=παλιός), ἥμερος, ἤρεμος, ἥσυχος, κίβδηλος, λάβρος, λάλος, χέρσος, τιθασός (=εξημερωμένος, ήμερος).

III. μερικά επίθετα σε -ος που χρησιμοποιούνται (στο αρσενικό και το θηλυκό) και ως ουσιαστικά: ὁ, ἡ ἀγωγός, τὸ ἀγωγὸν (=αυτό που οδηγεί, που φέρνει) - ὁ, ἡ βοηθός, τὸ βοηθὸν (=αυτό που βοηθεί) - ὁ, ἡ τιμωρός, τὸ τιμωρὸν - ὁ, ἡ τύραννος, τὸ τύραννον.

Σημείωση: τρικατάληκτα είναι τα παρασύνθετα επίθετα σε -ικος: εὐδαιμονικός, εὐδαιμονική, εὐδαιμονικόν.

Β. Συνηρημένα

1. Τα συνηρημένα δευτερόκλιτα επίθετα σχηματίζονται όπως και τα αντίστοιχα συνηρημένα ουσιαστικά της β΄ και α΄ κλίσης.

2. Δεν έχουν κλητική.

3. Στα τρικατάληκτα συνηρημένα επίθετα σε -οῦς

I. όλες οι πτώσεις και των τριών γενών τονίζονται στη λήγουσα, ακόμη και όταν δεν τονίζεται κανένα από τα φωνήεντα που συναιρούνται: (χρύσεος) χρυσοῦς.

II. σχηματίζουν κανονικά το θηλυκό σε -ῆ (κυανοῦς, κυανῆ - χαλκοῦς, χαλκῆ). Αλλά όταν μπροστά από την κατάληξη -ους του αρσενικού υπάρχει ε ή ρ, τότε η κατάληξη του θηλυκού είναι -ᾶ (κεραμεοῦς, κεραμεᾶ - ἀργυροῦς, ἀργυρᾶ).

III. Σύμφωνα με τα τρικατάληκτα συνηρημένα επίθετα σε -οῦς κλίνονται τα πολλαπλασιαστικά αριθμητικά επίθετα σε – πλοῦς, -πλῆ, -πλοῦν: ἁπλοῦς, ἁπλῆ, ἁπλοῦν.

Παράδειγμα κλίσης

α) Τρικατάληκτα

Ενικός αριθμός
	Αρσ. θ. χρυσεο-	Θηλ. χρυσεα-	Ουδ. χρυσεο-
Ον.	χρυσοῦς	χρυσῆ	χρυσοῦν
Γεν.	χρυσοῦ	χρυσῆς	χρυσοῦ
Δοτ.	χρυσῷ	χρυσῇ	χρυσῷ
Αιτ.	χρυσοῦν	χρυσῆν	χρυσοῦν
Κλ.	---	-----	----

Πληθυντικός αριθμός
Ον.	χρυσοῖ	χρυσαῖ	χρυσᾶ
Γεν.	χρυσῶν	χρυσῶν	χρυσῶν
Δοτ.	χρυσοῖς	χρυσαῖς	χρυσοῖς
Αιτ.	χρυσοῦς	χρυσᾶς	χρυσᾶ
Κλ.	---	---	---

4. Tα δικατάληκτα συνηρημένα επίθετα είναι σύνθετα με δεύτερο συνθετικό τις λέξεις νοῦς, πλοῦς, ῥοῦς, χροῦς (ἄνους, ἄπλους, εὔρους, ἄχρους)·

I. η κατάληξη -οι στην ονομαστική πληθυντικού είναι βραχύχρονη, παρόλο που προέρχεται από συναίρεση: οἱ, αἱ εὖνοι.

II. το -οα της ονομαστικής και της αιτιατικής του πληθυντικού των ουδετέρων μένει ασυναίρετο: τὰ εὔνοα.

III. Στα δικατάληκτα συνηρημένα επίθετα σε -ους όλες οι πτώσεις και των τριών γενών τονίζονται στην παραλήγουσα.

Παράδειγμα κλίσης

β) δικατάληκτα

Ενικός αριθμός
	Αρσ. και θηλ. θ. εὐνοο-	Ουδ. θ. εὐνοο-
Ον.	ὁ, ἡ εὔνους	τὸ εὔνουν
Γεν.	τοῦ, τῆς εὔνου	τοῦ εὔνου
Δοτ.	τῷ, τῇ εὔνῳ	τῷ εὔνῳ
Αιτ.	τὸν, τὴν εὔνουν	τὸ εὔνουν
Κλ.	---	---

Πληθυντικός αριθμός
Ον.	οἱ, αἱ εὖνοι	τὰ εὔνοα
Γεν.	τῶν εὔνων	τῶν εὔνων
Δοτ.	τοῖς, ταῖς εὖνοις	τοῖς εὖνοις
Αιτ.	τοὺς, τὰς εὔνους	τὰ εὔνοα
Κλ.	---	----

 Γ. Αττικόκλιτα

1. Όλα τα αττικόκλιτα είναι δικατάληκτα. Τρικατάληκτο είναι μόνο το επίθετο ὁ πλέως,  ἡ πλέα (κατά την α΄κλιση), τὸ πλέων. Τα σύνθετά του όμως είναι δικατάληκτα: ὁ, ἡ ἔμπλεως, τὸ ἔμπλεων.

2. Στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική του πληθυντικού του ουδετέρου, έχουν κατάληξη -α, σύμφωνα με τα ουδέτερα της κοινής β' κλίσης.

Παράδειγμα κλίσης

Ενικός αριθμός
Ον.	ὁ, ἡ ἵλεως	τὸ ἵλεων
Γεν.	τοῦ, τῆς ἵλεω	τοῦ ἵλεω
Δοτ.	τῷ, τῇ ἵλεῳ	τῷ ἵλεῳ
Αιτ.	τὸν, τὴν ἵλεων	τὸ ἵλεων
Κλ.	(ὦ) ἵλεως	(ὦ) ἵλεων

Πληθυντικός αριθμός
Ον.	οἱ, αἱ ἵλεῳ	τὰ ἵλεα
Γεν.	τῶν ἵλεων	τῶν ἵλεων
Δοτ.	τοῖς, ταῖς ἵλεῳς	τοῖς ἵλεῳς
Αιτ.	τοὺς, τὰς ἵλεως	τὰ ἵλεα
Κλ.	(ὦ) ἵλεῳ	τὰ ἵλεα

1. Nα συμπληρώσετε τα κενά, βάζοντας τις λέξεις που βρίσκονται στην παρένθεση στον τύπο που σας ζητείται:

1) Oἱ Θηβαίων ἄνδρες εἰσῆλθον περὶ τὸν πρῶτον………….. ( ὕπνος) ξὺν …………… (ὅπλον, δοτική πληθυντικού) ἐς Πλάταιαν τῆς Βοιωτίας.

2)  Σύνειμι………… ( ἄνθρωπος) σοφοῖς.

3)  Προδότας καλοῦμεν τοὺς τοῖς …………….. ( ἐχθρός) δόντας τήν πόλιν.

4) Τῷ………… ( Δημάρατος)  δῶρον αὕτη ἡ χώρα ἐδόθη ἐκ βασιλέως ἀντὶ τῆς ἐπί τὴν Ἑλλάδα στρατείας.

5) Εἴθε προσδιδοίημεν παντί…………… ( δῶρον) ἔπος ἀγαθόν.

6) Οὗτος ἐκόσμησεν τὸ σκῆπτρον τοῖς πᾶσι…………… (μέταλλον).

7) Καθέζεται ὁ θεὸς ἐν τῷ…………… (θρόνος).

8) ὁ γὰρ τὰ ................ (φοβερός) ἀδικῶν καὶ τὰ...............(ἐπιζήμιος) καὶ τὰ .............. (ἀζήμιος) ἀδικήσειεν ἄν.

9) Δῆμος γὰρ ὁ Πυριλάμπους, τριηραρχῶν εἰς Κύπρον, ἐδεήθη μου προσελθεῖν αὐτῷ, λέγων ὅτι ἔλαβε <μὲν> σύμβολον παρὰ βασιλέως τοῦ μεγάλου φιάλην ...................... (χρυσοῦς).

10) Ἡ τῶν Ἀθηναίων πόλις ........................(ἰσχυρός) ἐστι.

2. Να αναγνωρίσετε τους τύπους των αττικόκλιτων ουσιαστικών και επιθέτων στις παρακάτω προτάσεις:

α) Ἔστιν Ἀντίοχος τῶν παίδων τῶν Ἡρακλέους, γενόμενος ἐκ Μήδας Ἡρακλεῖ τῆς Φύλαντος, καὶ τρίτος Αἴας ὁ Τελαμῶνος, ἐκ δὲ Ἀθηναίων Λεώς.

β) Ἅμα τῇ ἕῳ (= αυγή) οἱ Βοιωτοί παρῆσαν.

γ) Σκότους ἀνάπλεως (= γεμάτα) ἔχει τοὺς ὀφθαλμούς.

δ) Κοινῇ τὰ σώματα διδόντες ἰδίᾳ τὸν ἀγήρων ἔπαινον ἐλάμβανον καὶ τὸν τάφον ἐπισημότατον.

ε) Πολλῶν γὰρ ὑμῖν ἄξιος Τρυγαῖος Ἁθμονεὺς ἐγώ, δεινῶν ἀπαλλάξας πόνων τὸν δημότην καὶ τὸν γεωργικὸν λεών, Ὑπέρβολόν τε παύσας.

στ) Πρὸ τοῦ νεὼ τὸν μὲν Ἀπόλλωνα Λεωχάρης, ὃν δὲ καλοῦσιν Ἀλεξίκακον Κάλαμις ἐποίησε.

 3. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις με τον σωστό τύπο του αττικόκλιτου επιθέτου ή ουσιαστικού που δίνεται σε παρένθεση:

α) Τότε στρατεύουσιν ἐς Ἄφιδναν οἱ ................. παῖδες. (Τυνδάρεως)

β) Οἱ θεοί, οἷς ἄν ὦσιν …………… , σημαίνουσι. (ἵλεως)

γ) Οἱ Πελοποννήσιοι ἀναγαγόμενοι (= απέπλευσαν) ἅμα ………… ἔπλεον, ἐπὶ τεσσάρων ταξάμενοι τὰς ναῦς. (ἕως)

δ) Τὴν γοῦν Ἀττικὴν ἐκ τοῦ ἐπὶ πλεῖστον διὰ τὸ ……………… ἀστασίαστον οὖσαν ἄνθρωποι ᾤκουν οἱ αὐτοὶ αἰεί. (λεπτόγεως = άγονος)

ε) Πρὸς τὸν πόλεμον μάλιστα βλέπομεν Λυκοῦργόν τε καὶ ………….. τίθεσθαι τὰ νόμιμα. (Μίνως)

στ) Τῶν Συρακοσίων ἐσβάντων ἐς τὰς ναῦς καὶ παραπλεόντων ἀπὸ …………… ἐς τὴν Μεσσήνην, οἱ Ἀθηναῖοι ἑτέραν ναῦν ἀπολλύουσιν. (κάλως = σκοινί, παλαμάρι)

17 Νοέμβρη 2014

...41 χρόνια μετά την εξέγερση των φοιτητών που  κινητοποίησε, μετά από χρόνια φόβου και σιωπής, μαζικές διαδηλώσεις και οδήγησε στην πτώση της χούντας. 

Το σχολείο μας τίμησε την επέτειο με μια εξαιρετική παράσταση που έγραψε και σκηνοθέτησε η συνάδελφος κ. Αλεξάνδρα Μητσιάλη, φιλόλογος και συγγραφέας, και παρουσίασε η ομάδα θεατρολογίας της Α΄ λυκείου. 

Το έργο, ακολουθώντας -με κάποιο τρόπο- την αφηγηματική πορεία του ποιήματος του Αζίζ Νεσίν, αποτυπώνει το κλίμα τρόμου που πάγωνε κάθε σκέψη για αντίσταση, καταδεικνύοντας το ηθικό ανάστημα των ηρώων του Πολυτεχνείου και το μέγεθος της πράξης τους. Αποσπάσματα του ποιήματος αποδόθηκαν, ευρηματικά σκηνοθετημένα, από την θεατρική ομάδα. 

Σώπα, μη μιλάς! Αζίζ Νεσίν

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή

κόψ’ τη φωνή σου, σώπασε

κι επιτέλους

αν ο λόγος είναι άργυρος

η σιωπή είναι χρυσός.

Τα πρώτα λόγια, οι πρώτες λέξεις

που άκουσα από παιδί –

έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα

μού ‘λεγαν: «σώπα».[..]

Έβλεπα αίματα στα πεζοδρόμια –

«τι σε νοιάζει, μού ‘λεγαν,

θα βρεις το μπελά σου – τσιμουδιά, σώπα».

Αργότερα φώναζαν οι προϊστάμενοι:

«μη χώνεις τη μύτη σου παντού,

κάνε πως δεν καταλαβαίνεις, και σώπα».[...]

Στα χρόνια τα δίσεχτα οι γείτονες με συμβούλευαν:

«μην ανακατεύεσαι, πες πως δεν είδες τίποτα και σώπα».[...]

Σώπα ο ένας, σώπα ο άλλος, σώπα οι επάνω, σώπα οι κάτω,

σώπα όλη η πολυκατοικία και όλο το τετράγωνο.

Σώπα οι δρόμοι οι κάθετοι κι οι δρόμοι οι παράλληλοι.

Κατάπιαμε τη γλώσσα μας.

Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε.

Φτιάξαμε το σύλλογο του «σώπα»,

και μαζευτήκαμε πολλοί,

μια πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη

αλλά μουγκή! [...]

στα σχέδια και τα όνειρά μου

ανάμεσα σε λυγμούς και παροξυσμούς

κρατώ τη γλώσσα μου

γιατί νομίζω πως θα ‘ρθει η στιγμή

που δε θ’ αντέξω

και θα ξεσπάσω και δε θα φοβηθώ και θα ελπίζω

και κάθε στιγμή το λαρύγγι μου θα γεμίζω μ’ έναν φθόγγο

μ’ έναν ψίθυρο μ’ ένα τραύλισμα με μια κραυγή

που θα μου λέει: Μ Ι Λ Α !

Από την υποκριτική ιδεολογία του "Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια" 

που φίμωνε την σκέψη και καθήλωνε την ζωή

οι φοιτητές τόλμησαν να μιλήσουν ελεύθερα στις συνελεύσεις τους

και να προτάξουν το ανθρωπιστικό και πανανθρώπινο αίτημα για "Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία"

πάντα επίκαιρο

Απροσδόκητα ώριμοι οι μικροί μας μαθητές έδωσαν μια παράσταση-μάθημα εθνικής αλλά και πολιτικής ιστορίας, και το σημαντικότερο, μέσα από ένα άρτιο καλλιτεχνικά αποτέλεσμα. Σε όλους τους συντελεστές ένα μεγάλο ευχαριστώ!  

Τράπεζα θεμάτων

Άνοιξε η τράπεζα θεμάτων για τη β λυκείου. Κάντε κλικ στην παρακάτω διεύθυνση, για να δείτε τα θέματα:  
http://exams-repo.cti.gr/geniko-likeio-hmerisio

Επιτέλους, και ένα καλό νέο! Χαρήκατε, ...  έτσι δεν είναι; Ή μήπως

Ξενοφώντος Ελληνικά 2. 1. 25-26

Για την εμπέδωση της ύλης των κεφ. 2. 1. 16-32 των Ελληνικών του Ξενοφώντα εργαστήκαμε διαφορετικά από την περυσινή χρονιά. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του Α3 δραματοποίησαν το κείμενο γράφοντας τους διαλόγους μεταξύ των προσώπων. Έφτιαξαν τις σκηνές ενός θεατρικού με τίτλο "Η Καταστροφή του Αθηναϊκού Στόλου στους Αιγός Ποταμούς". Στηριγμένοι στις πληροφορίες του ιστορικού αξιοποίησαν όλο το πλαίσιο, τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα, τις συνθήκες, μέσα από την -ανά παράγραφο- σύγκριση της νοοτροπίας και των μεθόδων καθεμιάς από τις αντίπαλες παρατάξεις. Δημιούργησαν πορτρέτα των στρατηγών -ηρώων του έργου- με λόγο και εικόνα και στη συνέχεια μετέφεραν στους διαλόγους τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όλων των αναφερόμενων προσώπων. 

Στην σημερινή ανάρτηση ένα μικρό δείγμα της δουλειάς τους από το 2.1. 25-26. Ο στόχος ήταν να κατανοήσουν τα παιδιά τον λόγο για τον οποίο ο Ξενοφών, από τις πολλές και διάφορες λεπτομέρειες που είχε στη διάθεσή του και που θα μπορούσε να περιλάβει στην αφήγησή του, διάλεξε να μνημονεύσει το επεισόδιο με τον Αλκιβιάδη: να κατανοήσουν τη λειτουργική σύνδεση του επεισοδίου με την εξέλιξη των γεγονότων.  

Οι μαθητές απέδωσαν και σχεδιαστικά τα πρόσωπα του έργου, και η προσέγγισή τους παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς στα έργα τους άλλοτε παρουσιάζουν το προσωπείο του πολέμου (την περικεφαλαία με τις παραγναθίδες) ως αποκλειστικό χαρακτηριστικό και άλλοτε πορτρέτα με έκφραση και χαρακτηριστικά, αποκαλυπτικά της γνώμης του παιδιού για τον ρόλο των προσώπων στην ιστορία.

Το κείμενο του Ξενοφώντα:

2.1.25] Ἀλκιβιάδης δὲ κατιδὼν ἐκ τῶν τειχῶν τοὺς μὲν Ἀθηναίους ἐν αἰγιαλῷ ὁρμοῦντας καὶ πρὸς οὐδεμιᾷ πόλει, τὰ δ’ ἐπιτήδεια ἐκ Σηστοῦ μετιόντας πεντεκαίδεκα σταδίους ἀπὸ τῶν νεῶν, τοὺς δὲ πολεμίους ἐν λιμένι καὶ πρὸς πόλει ἔχοντας πάντα, οὐκ ἐν καλῷ ἔφη αὐτοὺς ὁρμεῖν, ἀλλὰ μεθορμίσαι εἰς Σηστὸν παρῄνει πρός τε λιμένα καὶ πρὸς πόλιν· [2.1.26] οὗ ὄντες ναυμαχήσετε, ἔφη, ὅταν βούλησθε. οἱ δὲ στρατηγοί, μάλιστα δὲ Τυδεὺς καὶ Μένανδρος, ἀπιέναι αὐτὸν ἐκέλευσαν· αὐτοὶ γὰρ νῦν στρατηγεῖν, οὐκ ἐκεῖνον. καὶ ὁ μὲν ᾤχετο.

με ένα κλικ στο χάρτη: οι θέσεις των αντιπάλων δικαιώνουν τις επισημάνσεις του Αλκιβιάδη; 

Το κείμενο της Αναστασίας

Ο Αλκιβιάδης βλέποντας από τα τείχη τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, από την μία τους Αθηναίους να είναι αγκυροβολημένοι σε ανοιχτή θάλασσα έχοντας τα πλοία τους εκτεθειμένα και να πηγαίνουν κάθε μέρα τρία χιλιόμετρα, ως την Σηστό για να βρούνε τροφή και από την άλλη τους Σπαρτιάτες να είναι τα πλοία τους αγκυροβολημένα σε λιμάνι και να έχουν τα πάντα. Για αυτό λοιπόν αποφασίζει να συμβουλέψει τους Αθηναίους σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν. Αφού φτάνει στους Αιγός ποταμούς κατευθύνεται στην σκηνή όπου βρίσκονταν οι στρατηγοί. 

Αλκιβιάδης : Χαίρε, στρατιώτη θα ήθελα να δω τους στρατηγούς σου.

Λέγοντας αυτά ο Αλκιβιάδης κάνει μία κίνηση για να μπει μέσα.

Στρατιώτης : Στάσου, έχω διαταγές να μην τους ενοχλήσει κανείς.

Ο Άγγελος Μ. σχεδίασε τον στρατιώτη

Αλκιβιάδης : Άφησε με να περάσω πρέπει να πω κάτι σημαντικό στους στρατηγούς σου.

Εκείνη την ώρα έβγαινε από την σκηνή ο Μένανδρος και, βλέποντας τον Αλκιβιάδη, γίνεται έξαλλος.

Μένανδρος : Τι θέλεις εσύ εδώ προδότη, που την κατάρα της Αθηνάς να έχεις, πως τολμάς να έρχεσαι εδώ και να μας κοιτάς κατάματα; Φύγε από εδώ τώρα για να μην μετανιώσεις που ήρθες. Και μην τολμήσεις να εμφανιστείς ξανά μπροστά μου.

Ο Μένανδρος, λέγοντας αυτά βάζει απειλητικά την λόγχη του στον λαιμό του Αλκιβιάδη απειλώντας ότι θα τον σκοτώσει. Ενώ ,από το πουθενά εμφανίζεται ξαφνικά ο Τυδέας  φωνάζοντας με βροντερή φωνή.

Τυδέας : Άστον, τι πας να κάνεις; 

Ακούγοντας τον Τυδέα ο Μένανδρος κατεβάζει ενοχλημένος την λόγχη αφήνοντας τον Τυδέα να μιλήσει.

Τυδέας : Ας μας πει πρώτα τι θέλει και μετά τον διώχνεις , εξάλλου δεν αξίζει να λερώσεις την λόγχη σου με το αίμα ενός προδότη. Για να έχει το θράσος να έρθει εδώ σημαίνει ότι θέλει να μας πει κάτι σημαντικό. Ίσως να ήρθε για να προδώσει και την Σπάρτη όπως έκανε με εμάς.    

Μένανδρος : Έχεις δίκιο, ας ακούσουμε πρώτα τι έχει να πει ο προδότης και μετά θα πράξω ότι θεωρώ εγώ σωστό. Κι αν τολμήσει να κάνει καμιά βλακεία θα φροντίσω να μην έχει πόδια για να γυρίσει πίσω στους εχθρούς μας τους Σπαρτιάτες.

Όλη αυτήν την ώρα ο Αλκιβιάδης καθόταν παρατηρητικός χωρίς να μιλάει ώσπου κατάλαβε ότι ήρθε η ώρα για να μιλήσει. Τότε ξεκίνησε αποφασιστικά .

Αλκιβιάδης : Πρέπει να αναδιοργανώσετε τη στάση σας απέναντι στους Σπαρτιάτες. Αυτοί έχουν τα πλοία τους μέσα σε λιμάνι και βρίσκονται σε μια πόλη που μπορεί να τους παρέχει τα πάντα , ποια είναι όμως η δική σας θέση; Εσείς έχετε τα πλοία σας σε ανοιχτή αμμουδιά και αναγκάζεστε να περπατάτε κάθε μέρα τρία χιλιόμετρα ως την Σηστό, για να αγοράσετε τρόφιμα. Η δική μου γνώμη είναι ότι πρέπει να μεταφέρετε τα πλοία σας στο λιμάνι στης Σηστού και να εγκατασταθείτε εκεί, από όπου θα μπορείτε να ξεκινήσετε όποτε θέλετε ναυμαχία.

Τον λόγο πήρε ο Κηφισόδοτος που τόση ώρα καθόταν και άκουγε μένοντας αμέτοχος.

Κηφισόδοτος : Και ποιος είπε ότι θέλουμε την γνώμη σου; Και από πού κι ως πού να εμπιστευτούμε έναν προδότη, που πήγε με το μέρος των χειρότερών εχθρών μας.

Ο Κηφισόδοτος, υπερήφανος και α-πρόσωπος, έτσι τον φαντάστηκε η Νίνα.

Και πως είμαστε σίγουροι ότι κι αυτό δεν είναι άλλο ένα κόλπο σου;

Αλκιβιάδης : Μπορεί στο παρελθόν να έκανα κάποιες πράξεις για τις οποίες ακόμα μετανιώνω αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγαπώ την πατρίδα μου. Ξέρω ότι είστε δύσπιστοι απέναντί μου αν όμως με ακούσετε θα έχετε πιο πολλές πιθανότητες να κερδίσετε αυτή την μάχη εναντίον των Σπαρτιατών.

Ο Τυδέας εξοργισμένος από αυτά που άκουσε από τον Αλκιβιάδη πιστεύοντας ότι τους υποτιμούσε τον πλησίασε και του έδωσε ένα γερό χαστούκι εξοργισμένος.

Ο Αλκιβιάδης έκανε πίσω προσπαθώντας να κρατήσει την ψυχραιμία του.

Τυδέας : Πως τολμάς να μας υποτιμάς μπροστά στα μάτια μας , λέγοντας ότι άμα ακούσουμε την συμβουλή ενός προδότη θα κερδίσουμε την μάχη, ενώ εμείς δεν είμαστε άξιοι να τα καταφέρουμε.

Κηφισόδοτος : Όλοι ξέρουν ότι η Αθήνα έχει τον πιο δυνατό στόλο σε όλη την Ελλάδα, οι Σπαρτιάτες δεν έχουν καμία ελπίδα απέναντί μας και ας έχουν τα πλοία τους μέσα σε λιμάνι , άμα είχαν τα κότσια θα έβγαιναν και θα μας πολεμούσαν, αλλά δεν το κάνουν γιατί φοβούνται ότι μετά από αυτό θα ακολουθήσει η ήττα τους.

Αλκιβιάδης : Είστε όλοι σας εγωιστές και αλαζόνες δεν σας αξίζει η νίκη, γιατί δεν ξέρετε να 

  Ο Αλκιβιάδης,
όπως τον σχεδίασε η Ιουλία

συγχωρείτε και το μόνο που σας νοιάζει είναι ο εαυτός σας και κανένας άλλος και αυτή η σιγουριά σας ότι θα νικήσετε θα σας κάνει να χάσετε.

Μένανδρος : Πώς τολμάς να μας μιλάς έτσι , εμείς είμαστε οι στρατηγοί και όχι εσύ και αν κάποιος πρέπει να πάρει μια απόφαση αυτοί θα είμαστε εμείς και όχι κάποιος προδότης που έχει συμμαχήσει με του εχθρούς. Και πρέπει να ξέρεις ότι οι Αθηναίοι  δεν μπορούν να ηττηθούν , πόσο μάλλον από τους άσχετους Σπαρτιάτες.

Ο Τυδέας κάνει μία χειρονομία με το χέρι του για να έρθουν οι στρατιώτες να πάρουν τον Αλκιβιάδη από εκεί.

Τυδέας : Στρατιώτες, πάρτε τον από εδώ δεν χρειάζεται να καθόμαστε και να ακούμε έναν προδότη, αφού είμαστε όλοι άξιοι να αποκαλούμαστε στρατηγοί.

Οι στρατιώτες παίρνουν τον Αλκιβιάδη και αυτός απογοητευμένος παίρνει το καράβι του και γυρίζει πίσω στην Σηστό.                                                                                          Αναστασία Π. Α3

Ο Τυδέας θυμωμένος και απειλητικός, σχέδιο της Ιουλίας 

Ο διάλογος κατά την εκδοχή του Λευτέρη: 

Ο Αλκιβιάδης παρατηρούσε τους Αθηναίους και τους Σπαρτιάτες και έβλεπε την άσχημη κατάσταση των πρώτων σε σύγκριση με τους πολύ καλύτερα οργανωμένους αντιπάλους. Έτσι αποφάσισε να τους βοηθήσει.

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μα τι είναι αυτά που κάνουν οι Αθηναίοι;;; Εάν συνεχίσουν έτσι οι εχθροί θα τους ισοπεδώσουν! Δεν μπορώ να τους αφήσω έτσι, όσο άσχημα κι αν μου φέρθηκαν. Στο κάτω κάτω,  είναι συμπατριώτες μου! Πρέπει να αλλάξουν άμεσα στρατηγική.

Έτσι, ο Αλκιβιάδης πήγε ως τα πλοία των Αθηναίων. Εκείνοι, γνωρίζοντας το ιστορικό των πράξεών του, δεν τον καλοδέχτηκαν…

Η Μπενίτα απέδωσε και το κλίμα της συνάντησης

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Σας χαιρετώ, ω πανίσχυροι φίλοι μου Αθηναίοι!

ΚΗΦΙΣΟΔΟΤΟΣ: Τι γυρεύεις εσύ εδώ, ξεδιάντροπε προδότη;;

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μη φοβάσαι τρανέ ηγέτη, έχω καλούς σκοπούς. Θα ήθελα μόνο, αν εσύ και οι υπόλοιποι μεγάλοι στρατηγοί έχετε την καλοσύνη να μ’ ακούσετε, να θέσω την ταπεινή μου πρόταση για την τροπή του πολέμου.

ΚΗΦΙΣΟΔΟΤΟΣ: Άντε, αυτή τη φορά θα σου κάνω τη χάρη να σ’ ακούσω, μια κι όλα πηγαίνουν τόσο καλά για εμάς. Ο εχθρός έχει τρομοκρατηθεί μπροστά στον ανίκητο στόλο μας, και η ήττα του είναι θέμα ημερών!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Πολύ φοβάμαι πως κάνεις λάθος, στρατηγέ μου. Παρατηρούσα τις κινήσεις σας και των εχθρών και είδα πως ενώ οι Σπαρτιάτες βρίσκονται σε πόλη πλούσια, έχοντας όλα τα αγαθά σε αφθονία και την ασφάλεια ενός λιμανιού για τα πλοία τους, εσείς είστε αναγκασμένοι να ταξιδεύετε καθημερινά μεγάλη απόσταση για να φέρετε τα απαραίτητα εφόδια από την κοντινότερη πόλη, αφήνοντας έτσι και τα πλοία σας αφύλαχτα για μεγάλα

χρονικά διαστήματα. Γιατί, λοιπόν, δε στρατοπεδεύετε στη Σηστό; Έτσι θα είστε ασφαλείς και η ζωή των ναυτών θα διευκολυνθεί σημαντικά.

Οι στρατηγοί, εκνευρισμένοι ακούγοντας αυτά, άρχισαν να στρέφονται εναντίον του Αλκιβιάδη.

ΤΥΔΕΑΣ: Τι είναι αυτά που λέει ο ανίδεος;; Μην τον ακούτε αδέρφια μου, είναι απατεώνας! Σίγουρα τον έστειλε ο Λύσανδρος για να μας παραπλανήσει!

ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ: Καλά τα λες, είναι προδότης και υποκριτής! Θέλει να δει την Αθήνα να καταστρέφεται, πράγμα ανέφικτο!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μα σας παρακαλώ, ακούστε με! Προσπαθώ μόνο να σας βοηθήσω!

ΤΥΔΕΑΣ: Εξαφανίσου από εδώ και μην ξανάρθεις! Δεν έχεις καμία δύναμη, καμιά εξουσία και κανείς δε νοιάζεται για τη γνώμη σου! Φρουροί, πετάξτε τον έξω!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Εντάξει, εντάξει, ήρεμα! Φεύγω!

Ο Αλκιβιάδης, θυμωμένος και ταυτόχρονα λυπημένος, μονολογούσε κατηγορώντας την στενομυαλιά των Αθηναίων.

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Ανόητοι, άμυαλοι Αθηναίοι! Του τύφλωσε η περηφάνια και η υπεροψία. Δεν έχουν την εξυπνάδα που χρειάζεται για να χειριστούν τη δύναμή τους. Αλλά αφού έτσι αποφάσισαν, εγώ δε θα πάω κόντρα στο πατσαβούρι που αποκαλούν «στρατηγική» τους. Ας κάτσουν να κομματιαστούν απ’ τον παμπόνηρο Λύσανδρο. Είναι άξιοι της μοίρας τους…

Και η εκδοχή της Ιωάννας

Ο Αλκιβιάδης φτάνοντας στην σκηνή των Αθηναίων στρατηγών, σκεφτόταν πως θα αντιδράσουν σε αυτά που ήθελε να τους πει. Καθώς καθόταν σκεπτικός στην διαδρομή του προς τα εκεί, ξαφνικά ακούει:
<<Ποιος να είναι αυτός ο ξένος που μας πλησιάζει;>>, αναρωτήθηκε ο Τυδέας έχοντας το χέρι του στο κεφάλι με ανοιχτά τα μάτια προσπαθώντας να δει ποιος τους πλησιάζει.
<<Ελπίζω να μας έρχεται με καλά νέα όποιος και να είναι, γιατί τελευταία δεν τα πάμε και πολύ καλά>>, του απάντησε ο Μένανδρος.
              Καθώς φτάνει ολοένα και πιο κοντά τους ο Αλκιβιάδης, όλο και μεγαλώνει η περιέργεια τους για το τι θα συμβεί.
<<Τι γυρεύεις εδώ Αλκιβιάδη;>>, απόρησε ο Τυδέας.
<<Ήρθα εδώ από τη Σηστό για να σας συμβουλέψω>>, του απάντησε.
<<Και ποιος σου είπε ότι εμείς χρειαζόμαστε τις συμβουλές σου;>>, είπε ο Κηφισόδοτος και γέλασε ειρωνικά, καθώς προσπαθούσε να καταλάβει τι συμβαίνει.
<<Παρακολουθώ τις κινήσεις σας εδώ και μέρες, όπως επίσης και των Σπαρτιατών. Βλέπω πως δεν καταφέρνετε τίποτα γιατί είστε αγκυροβολημένοι στην αμμουδιά, χωρίς καμία πόλη κοντά σας με αποτέλεσμα να πηγαίνετε ως τη Σηστό για τα τρόφιμα. Οι Σπαρτιάτες αντιθέτως, έχουν  τα πάντα, γιατί δεν θέλετε να ακούσετε την συμβουλή μου;>> απόρησε ο Αλκιβιάδης.
<<Ποιος είσαι εσύ που θα πεις σε εμάς τι θα κάνουμε; Ένας προδότης είσαι μόνο>>, είπε ο Μένανδρος και τον κοίταξε με υποτιμητικό ύφος.

Ένας ναύτης παρακολουθεί απορημένος, σχέδιο της Αθηνάς

<<Ακούστε με, θέλω να σας βοηθήσω. Θα πάτε στη Σηστό που έχει λιμάνι ώστε τα πλοία σας να είναι προστατευμένα, επίσης θα έχετε και τρόφιμα και θα μπορέσετε να επιτεθείτε εναντίων των Σπαρτιατών όποτε θελήσετε, από τη στιγμή που θα τα έχετε όλα>>, απάντησε ο Αλκιβιάδης.

 <<Kαι έρχεσαι εδώ λέγοντας μας αυτά, ενώ εσύ ο ίδιος έχεις προδώσει την ίδια σου την πόλη; Με τι θράσος; Φύγε από εδώ, αρκετά σε ανεχτήκαμε.  Μην μας ξαναενοχλήσεις. Εμείς είμαστε οι αρχηγοί, όχι εσύ. Εμείς αποφασίζουμε.>>, πέταξε στεγνά ο Κηφισόδοτος.
             Ο Αλκιβιάδης νευρίασε με τα λόγια αυτά και έτσι γυρίζοντας τους την πλάτη φώναξε: <<Εγώ να σας βοηθήσω ήθελα, αλλά είστε μεγάλοι εγωιστές>>.

Νοέμβρης

Η αγαπημένη Βικτώρια εύχεται σε όλους καλό μήνα και αφιερώνει ένα υπέροχο τραγούδι του Tom Waits με τίτλο November. 

Το βίντεο που διάλεξε είναι απολύτως ταιριαστό με τα χαρακτηριστικά του μήνα. Επιπλέον όμως οι εικόνες και η ατμόσφαιρά του αναδεικνύουν και το ίδιο το τραγούδι και βέβαια την εκπληκτική ερμηνεία του Waits με εκείνη την μοναδική βραχνάδα, την τόσο αναγνωρίσιμη και αγαπημένη.

Ευχαριστούμε. Βικτώρια, καλό μήνα σε όλους και όλες!!!