Ξενοφώντος Ελληνικά 2. 1. 25-26

Για την εμπέδωση της ύλης των κεφ. 2. 1. 16-32 των Ελληνικών του Ξενοφώντα εργαστήκαμε διαφορετικά από την περυσινή χρονιά. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του Α3 δραματοποίησαν το κείμενο γράφοντας τους διαλόγους μεταξύ των προσώπων. Έφτιαξαν τις σκηνές ενός θεατρικού με τίτλο "Η Καταστροφή του Αθηναϊκού Στόλου στους Αιγός Ποταμούς". Στηριγμένοι στις πληροφορίες του ιστορικού αξιοποίησαν όλο το πλαίσιο, τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα, τις συνθήκες, μέσα από την -ανά παράγραφο- σύγκριση της νοοτροπίας και των μεθόδων καθεμιάς από τις αντίπαλες παρατάξεις. Δημιούργησαν πορτρέτα των στρατηγών -ηρώων του έργου- με λόγο και εικόνα και στη συνέχεια μετέφεραν στους διαλόγους τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όλων των αναφερόμενων προσώπων. 

Στην σημερινή ανάρτηση ένα μικρό δείγμα της δουλειάς τους από το 2.1. 25-26. Ο στόχος ήταν να κατανοήσουν τα παιδιά τον λόγο για τον οποίο ο Ξενοφών, από τις πολλές και διάφορες λεπτομέρειες που είχε στη διάθεσή του και που θα μπορούσε να περιλάβει στην αφήγησή του, διάλεξε να μνημονεύσει το επεισόδιο με τον Αλκιβιάδη: να κατανοήσουν τη λειτουργική σύνδεση του επεισοδίου με την εξέλιξη των γεγονότων.  

Οι μαθητές απέδωσαν και σχεδιαστικά τα πρόσωπα του έργου, και η προσέγγισή τους παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς στα έργα τους άλλοτε παρουσιάζουν το προσωπείο του πολέμου (την περικεφαλαία με τις παραγναθίδες) ως αποκλειστικό χαρακτηριστικό και άλλοτε πορτρέτα με έκφραση και χαρακτηριστικά, αποκαλυπτικά της γνώμης του παιδιού για τον ρόλο των προσώπων στην ιστορία.

Το κείμενο του Ξενοφώντα:

2.1.25] Ἀλκιβιάδης δὲ κατιδὼν ἐκ τῶν τειχῶν τοὺς μὲν Ἀθηναίους ἐν αἰγιαλῷ ὁρμοῦντας καὶ πρὸς οὐδεμιᾷ πόλει, τὰ δ’ ἐπιτήδεια ἐκ Σηστοῦ μετιόντας πεντεκαίδεκα σταδίους ἀπὸ τῶν νεῶν, τοὺς δὲ πολεμίους ἐν λιμένι καὶ πρὸς πόλει ἔχοντας πάντα, οὐκ ἐν καλῷ ἔφη αὐτοὺς ὁρμεῖν, ἀλλὰ μεθορμίσαι εἰς Σηστὸν παρῄνει πρός τε λιμένα καὶ πρὸς πόλιν· [2.1.26] οὗ ὄντες ναυμαχήσετε, ἔφη, ὅταν βούλησθε. οἱ δὲ στρατηγοί, μάλιστα δὲ Τυδεὺς καὶ Μένανδρος, ἀπιέναι αὐτὸν ἐκέλευσαν· αὐτοὶ γὰρ νῦν στρατηγεῖν, οὐκ ἐκεῖνον. καὶ ὁ μὲν ᾤχετο.

με ένα κλικ στο χάρτη: οι θέσεις των αντιπάλων δικαιώνουν τις επισημάνσεις του Αλκιβιάδη; 

Το κείμενο της Αναστασίας

Ο Αλκιβιάδης βλέποντας από τα τείχη τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, από την μία τους Αθηναίους να είναι αγκυροβολημένοι σε ανοιχτή θάλασσα έχοντας τα πλοία τους εκτεθειμένα και να πηγαίνουν κάθε μέρα τρία χιλιόμετρα, ως την Σηστό για να βρούνε τροφή και από την άλλη τους Σπαρτιάτες να είναι τα πλοία τους αγκυροβολημένα σε λιμάνι και να έχουν τα πάντα. Για αυτό λοιπόν αποφασίζει να συμβουλέψει τους Αθηναίους σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν. Αφού φτάνει στους Αιγός ποταμούς κατευθύνεται στην σκηνή όπου βρίσκονταν οι στρατηγοί. 

Αλκιβιάδης : Χαίρε, στρατιώτη θα ήθελα να δω τους στρατηγούς σου.

Λέγοντας αυτά ο Αλκιβιάδης κάνει μία κίνηση για να μπει μέσα.

Στρατιώτης : Στάσου, έχω διαταγές να μην τους ενοχλήσει κανείς.

Ο Άγγελος Μ. σχεδίασε τον στρατιώτη

Αλκιβιάδης : Άφησε με να περάσω πρέπει να πω κάτι σημαντικό στους στρατηγούς σου.

Εκείνη την ώρα έβγαινε από την σκηνή ο Μένανδρος και, βλέποντας τον Αλκιβιάδη, γίνεται έξαλλος.

Μένανδρος : Τι θέλεις εσύ εδώ προδότη, που την κατάρα της Αθηνάς να έχεις, πως τολμάς να έρχεσαι εδώ και να μας κοιτάς κατάματα; Φύγε από εδώ τώρα για να μην μετανιώσεις που ήρθες. Και μην τολμήσεις να εμφανιστείς ξανά μπροστά μου.

Ο Μένανδρος, λέγοντας αυτά βάζει απειλητικά την λόγχη του στον λαιμό του Αλκιβιάδη απειλώντας ότι θα τον σκοτώσει. Ενώ ,από το πουθενά εμφανίζεται ξαφνικά ο Τυδέας  φωνάζοντας με βροντερή φωνή.

Τυδέας : Άστον, τι πας να κάνεις; 

Ακούγοντας τον Τυδέα ο Μένανδρος κατεβάζει ενοχλημένος την λόγχη αφήνοντας τον Τυδέα να μιλήσει.

Τυδέας : Ας μας πει πρώτα τι θέλει και μετά τον διώχνεις , εξάλλου δεν αξίζει να λερώσεις την λόγχη σου με το αίμα ενός προδότη. Για να έχει το θράσος να έρθει εδώ σημαίνει ότι θέλει να μας πει κάτι σημαντικό. Ίσως να ήρθε για να προδώσει και την Σπάρτη όπως έκανε με εμάς.    

Μένανδρος : Έχεις δίκιο, ας ακούσουμε πρώτα τι έχει να πει ο προδότης και μετά θα πράξω ότι θεωρώ εγώ σωστό. Κι αν τολμήσει να κάνει καμιά βλακεία θα φροντίσω να μην έχει πόδια για να γυρίσει πίσω στους εχθρούς μας τους Σπαρτιάτες.

Όλη αυτήν την ώρα ο Αλκιβιάδης καθόταν παρατηρητικός χωρίς να μιλάει ώσπου κατάλαβε ότι ήρθε η ώρα για να μιλήσει. Τότε ξεκίνησε αποφασιστικά .

Αλκιβιάδης : Πρέπει να αναδιοργανώσετε τη στάση σας απέναντι στους Σπαρτιάτες. Αυτοί έχουν τα πλοία τους μέσα σε λιμάνι και βρίσκονται σε μια πόλη που μπορεί να τους παρέχει τα πάντα , ποια είναι όμως η δική σας θέση; Εσείς έχετε τα πλοία σας σε ανοιχτή αμμουδιά και αναγκάζεστε να περπατάτε κάθε μέρα τρία χιλιόμετρα ως την Σηστό, για να αγοράσετε τρόφιμα. Η δική μου γνώμη είναι ότι πρέπει να μεταφέρετε τα πλοία σας στο λιμάνι στης Σηστού και να εγκατασταθείτε εκεί, από όπου θα μπορείτε να ξεκινήσετε όποτε θέλετε ναυμαχία.

Τον λόγο πήρε ο Κηφισόδοτος που τόση ώρα καθόταν και άκουγε μένοντας αμέτοχος.

Κηφισόδοτος : Και ποιος είπε ότι θέλουμε την γνώμη σου; Και από πού κι ως πού να εμπιστευτούμε έναν προδότη, που πήγε με το μέρος των χειρότερών εχθρών μας.

Ο Κηφισόδοτος, υπερήφανος και α-πρόσωπος, έτσι τον φαντάστηκε η Νίνα.

Και πως είμαστε σίγουροι ότι κι αυτό δεν είναι άλλο ένα κόλπο σου;

Αλκιβιάδης : Μπορεί στο παρελθόν να έκανα κάποιες πράξεις για τις οποίες ακόμα μετανιώνω αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγαπώ την πατρίδα μου. Ξέρω ότι είστε δύσπιστοι απέναντί μου αν όμως με ακούσετε θα έχετε πιο πολλές πιθανότητες να κερδίσετε αυτή την μάχη εναντίον των Σπαρτιατών.

Ο Τυδέας εξοργισμένος από αυτά που άκουσε από τον Αλκιβιάδη πιστεύοντας ότι τους υποτιμούσε τον πλησίασε και του έδωσε ένα γερό χαστούκι εξοργισμένος.

Ο Αλκιβιάδης έκανε πίσω προσπαθώντας να κρατήσει την ψυχραιμία του.

Τυδέας : Πως τολμάς να μας υποτιμάς μπροστά στα μάτια μας , λέγοντας ότι άμα ακούσουμε την συμβουλή ενός προδότη θα κερδίσουμε την μάχη, ενώ εμείς δεν είμαστε άξιοι να τα καταφέρουμε.

Κηφισόδοτος : Όλοι ξέρουν ότι η Αθήνα έχει τον πιο δυνατό στόλο σε όλη την Ελλάδα, οι Σπαρτιάτες δεν έχουν καμία ελπίδα απέναντί μας και ας έχουν τα πλοία τους μέσα σε λιμάνι , άμα είχαν τα κότσια θα έβγαιναν και θα μας πολεμούσαν, αλλά δεν το κάνουν γιατί φοβούνται ότι μετά από αυτό θα ακολουθήσει η ήττα τους.

Αλκιβιάδης : Είστε όλοι σας εγωιστές και αλαζόνες δεν σας αξίζει η νίκη, γιατί δεν ξέρετε να 

  Ο Αλκιβιάδης,
όπως τον σχεδίασε η Ιουλία

συγχωρείτε και το μόνο που σας νοιάζει είναι ο εαυτός σας και κανένας άλλος και αυτή η σιγουριά σας ότι θα νικήσετε θα σας κάνει να χάσετε.

Μένανδρος : Πώς τολμάς να μας μιλάς έτσι , εμείς είμαστε οι στρατηγοί και όχι εσύ και αν κάποιος πρέπει να πάρει μια απόφαση αυτοί θα είμαστε εμείς και όχι κάποιος προδότης που έχει συμμαχήσει με του εχθρούς. Και πρέπει να ξέρεις ότι οι Αθηναίοι  δεν μπορούν να ηττηθούν , πόσο μάλλον από τους άσχετους Σπαρτιάτες.

Ο Τυδέας κάνει μία χειρονομία με το χέρι του για να έρθουν οι στρατιώτες να πάρουν τον Αλκιβιάδη από εκεί.

Τυδέας : Στρατιώτες, πάρτε τον από εδώ δεν χρειάζεται να καθόμαστε και να ακούμε έναν προδότη, αφού είμαστε όλοι άξιοι να αποκαλούμαστε στρατηγοί.

Οι στρατιώτες παίρνουν τον Αλκιβιάδη και αυτός απογοητευμένος παίρνει το καράβι του και γυρίζει πίσω στην Σηστό.                                                                                          Αναστασία Π. Α3

Ο Τυδέας θυμωμένος και απειλητικός, σχέδιο της Ιουλίας 

Ο διάλογος κατά την εκδοχή του Λευτέρη: 

Ο Αλκιβιάδης παρατηρούσε τους Αθηναίους και τους Σπαρτιάτες και έβλεπε την άσχημη κατάσταση των πρώτων σε σύγκριση με τους πολύ καλύτερα οργανωμένους αντιπάλους. Έτσι αποφάσισε να τους βοηθήσει.

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μα τι είναι αυτά που κάνουν οι Αθηναίοι;;; Εάν συνεχίσουν έτσι οι εχθροί θα τους ισοπεδώσουν! Δεν μπορώ να τους αφήσω έτσι, όσο άσχημα κι αν μου φέρθηκαν. Στο κάτω κάτω,  είναι συμπατριώτες μου! Πρέπει να αλλάξουν άμεσα στρατηγική.

Έτσι, ο Αλκιβιάδης πήγε ως τα πλοία των Αθηναίων. Εκείνοι, γνωρίζοντας το ιστορικό των πράξεών του, δεν τον καλοδέχτηκαν…

Η Μπενίτα απέδωσε και το κλίμα της συνάντησης

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Σας χαιρετώ, ω πανίσχυροι φίλοι μου Αθηναίοι!

ΚΗΦΙΣΟΔΟΤΟΣ: Τι γυρεύεις εσύ εδώ, ξεδιάντροπε προδότη;;

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μη φοβάσαι τρανέ ηγέτη, έχω καλούς σκοπούς. Θα ήθελα μόνο, αν εσύ και οι υπόλοιποι μεγάλοι στρατηγοί έχετε την καλοσύνη να μ’ ακούσετε, να θέσω την ταπεινή μου πρόταση για την τροπή του πολέμου.

ΚΗΦΙΣΟΔΟΤΟΣ: Άντε, αυτή τη φορά θα σου κάνω τη χάρη να σ’ ακούσω, μια κι όλα πηγαίνουν τόσο καλά για εμάς. Ο εχθρός έχει τρομοκρατηθεί μπροστά στον ανίκητο στόλο μας, και η ήττα του είναι θέμα ημερών!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Πολύ φοβάμαι πως κάνεις λάθος, στρατηγέ μου. Παρατηρούσα τις κινήσεις σας και των εχθρών και είδα πως ενώ οι Σπαρτιάτες βρίσκονται σε πόλη πλούσια, έχοντας όλα τα αγαθά σε αφθονία και την ασφάλεια ενός λιμανιού για τα πλοία τους, εσείς είστε αναγκασμένοι να ταξιδεύετε καθημερινά μεγάλη απόσταση για να φέρετε τα απαραίτητα εφόδια από την κοντινότερη πόλη, αφήνοντας έτσι και τα πλοία σας αφύλαχτα για μεγάλα

χρονικά διαστήματα. Γιατί, λοιπόν, δε στρατοπεδεύετε στη Σηστό; Έτσι θα είστε ασφαλείς και η ζωή των ναυτών θα διευκολυνθεί σημαντικά.

Οι στρατηγοί, εκνευρισμένοι ακούγοντας αυτά, άρχισαν να στρέφονται εναντίον του Αλκιβιάδη.

ΤΥΔΕΑΣ: Τι είναι αυτά που λέει ο ανίδεος;; Μην τον ακούτε αδέρφια μου, είναι απατεώνας! Σίγουρα τον έστειλε ο Λύσανδρος για να μας παραπλανήσει!

ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ: Καλά τα λες, είναι προδότης και υποκριτής! Θέλει να δει την Αθήνα να καταστρέφεται, πράγμα ανέφικτο!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Μα σας παρακαλώ, ακούστε με! Προσπαθώ μόνο να σας βοηθήσω!

ΤΥΔΕΑΣ: Εξαφανίσου από εδώ και μην ξανάρθεις! Δεν έχεις καμία δύναμη, καμιά εξουσία και κανείς δε νοιάζεται για τη γνώμη σου! Φρουροί, πετάξτε τον έξω!

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Εντάξει, εντάξει, ήρεμα! Φεύγω!

Ο Αλκιβιάδης, θυμωμένος και ταυτόχρονα λυπημένος, μονολογούσε κατηγορώντας την στενομυαλιά των Αθηναίων.

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ: Ανόητοι, άμυαλοι Αθηναίοι! Του τύφλωσε η περηφάνια και η υπεροψία. Δεν έχουν την εξυπνάδα που χρειάζεται για να χειριστούν τη δύναμή τους. Αλλά αφού έτσι αποφάσισαν, εγώ δε θα πάω κόντρα στο πατσαβούρι που αποκαλούν «στρατηγική» τους. Ας κάτσουν να κομματιαστούν απ’ τον παμπόνηρο Λύσανδρο. Είναι άξιοι της μοίρας τους…

Και η εκδοχή της Ιωάννας

Ο Αλκιβιάδης φτάνοντας στην σκηνή των Αθηναίων στρατηγών, σκεφτόταν πως θα αντιδράσουν σε αυτά που ήθελε να τους πει. Καθώς καθόταν σκεπτικός στην διαδρομή του προς τα εκεί, ξαφνικά ακούει:
<<Ποιος να είναι αυτός ο ξένος που μας πλησιάζει;>>, αναρωτήθηκε ο Τυδέας έχοντας το χέρι του στο κεφάλι με ανοιχτά τα μάτια προσπαθώντας να δει ποιος τους πλησιάζει.
<<Ελπίζω να μας έρχεται με καλά νέα όποιος και να είναι, γιατί τελευταία δεν τα πάμε και πολύ καλά>>, του απάντησε ο Μένανδρος.
              Καθώς φτάνει ολοένα και πιο κοντά τους ο Αλκιβιάδης, όλο και μεγαλώνει η περιέργεια τους για το τι θα συμβεί.
<<Τι γυρεύεις εδώ Αλκιβιάδη;>>, απόρησε ο Τυδέας.
<<Ήρθα εδώ από τη Σηστό για να σας συμβουλέψω>>, του απάντησε.
<<Και ποιος σου είπε ότι εμείς χρειαζόμαστε τις συμβουλές σου;>>, είπε ο Κηφισόδοτος και γέλασε ειρωνικά, καθώς προσπαθούσε να καταλάβει τι συμβαίνει.
<<Παρακολουθώ τις κινήσεις σας εδώ και μέρες, όπως επίσης και των Σπαρτιατών. Βλέπω πως δεν καταφέρνετε τίποτα γιατί είστε αγκυροβολημένοι στην αμμουδιά, χωρίς καμία πόλη κοντά σας με αποτέλεσμα να πηγαίνετε ως τη Σηστό για τα τρόφιμα. Οι Σπαρτιάτες αντιθέτως, έχουν  τα πάντα, γιατί δεν θέλετε να ακούσετε την συμβουλή μου;>> απόρησε ο Αλκιβιάδης.
<<Ποιος είσαι εσύ που θα πεις σε εμάς τι θα κάνουμε; Ένας προδότης είσαι μόνο>>, είπε ο Μένανδρος και τον κοίταξε με υποτιμητικό ύφος.

Ένας ναύτης παρακολουθεί απορημένος, σχέδιο της Αθηνάς

<<Ακούστε με, θέλω να σας βοηθήσω. Θα πάτε στη Σηστό που έχει λιμάνι ώστε τα πλοία σας να είναι προστατευμένα, επίσης θα έχετε και τρόφιμα και θα μπορέσετε να επιτεθείτε εναντίων των Σπαρτιατών όποτε θελήσετε, από τη στιγμή που θα τα έχετε όλα>>, απάντησε ο Αλκιβιάδης.

 <<Kαι έρχεσαι εδώ λέγοντας μας αυτά, ενώ εσύ ο ίδιος έχεις προδώσει την ίδια σου την πόλη; Με τι θράσος; Φύγε από εδώ, αρκετά σε ανεχτήκαμε.  Μην μας ξαναενοχλήσεις. Εμείς είμαστε οι αρχηγοί, όχι εσύ. Εμείς αποφασίζουμε.>>, πέταξε στεγνά ο Κηφισόδοτος.
             Ο Αλκιβιάδης νευρίασε με τα λόγια αυτά και έτσι γυρίζοντας τους την πλάτη φώναξε: <<Εγώ να σας βοηθήσω ήθελα, αλλά είστε μεγάλοι εγωιστές>>.

Νοέμβρης

Η αγαπημένη Βικτώρια εύχεται σε όλους καλό μήνα και αφιερώνει ένα υπέροχο τραγούδι του Tom Waits με τίτλο November. 

Το βίντεο που διάλεξε είναι απολύτως ταιριαστό με τα χαρακτηριστικά του μήνα. Επιπλέον όμως οι εικόνες και η ατμόσφαιρά του αναδεικνύουν και το ίδιο το τραγούδι και βέβαια την εκπληκτική ερμηνεία του Waits με εκείνη την μοναδική βραχνάδα, την τόσο αναγνωρίσιμη και αγαπημένη.

Ευχαριστούμε. Βικτώρια, καλό μήνα σε όλους και όλες!!! 

Σκηνές από τη γιορτή μας για την28η Οκτωβρίου

Η γιορτή του 23ου Λυκείου στόχευε φέτος να αναδείξει το αντιπολεμικό και πανανθρώπινο μήνυμα της επετείου. Έτσι η κ. Αθανασιάδου με την κ. Μοσχούδη, που ανέλαβαν το έργο αυτό, αποφάσισαν να δείξουν αποσπάσματα από αντιπολεμικές ταινίες που αποκαλύπτουν την τραγωδία του πολέμου. Οι μαθητές μας παρακολούθησαν σκηνές από το αριστούργημα του Τσάρλι Τσάπλιν Ο Μεγάλος Δικτάτωρ, και ακόμη από τις ταινίες: Η Λίστα του Σίντλερ του Στίβεν Σπίλμπεργκ, Η Ζωή Είναι Ωραία του Ρομπέρτο Μπενίνι,  Η Κλέφτρα των Βιβλίων του Μπράιαν Πέρσιβαλ. 
Η προσοχή των παιδιών αντιστάθμισε τις δυσκολίες από τα -πραγματικά- πενιχρά τεχνολογικά μας μέσα και δικαίωσε την επιλογή, αλλά και την σκληρή δουλειά των συναδέλφων. 

 Και ορισμένα στιγμιότυπα της γιορτής: 

Ο Διευθυντής μας, κ. Σακελλάρης, μίλησε στα παιδιά για τον βίο του Πολιούχου μας, Αγίου Δημητρίου.

Ορισμός σημαιοφόρου και παραστατών, επίδοση αριστείων. Η κ. Κύρου διαβάζει το σχετικό Πρακτικό

Παρόντες και οι αριστούχοι απόφοιτοί μας που τους καμαρώνουμε πια ως φοιτητές. Ο υποδιευθυντής μας, κ. Κεσίσογλου, επιδίδει  τον έπαινο στην Γεωργία, φοιτήτρια της Φιλοσοφικής του Α.Π.Θ.

Στο ίδιο αντιπολεμικό πνεύμα και η χορωδία μας

 ....να 'ναι οι λαοί αδελφωμένοι 

Μαύροι , λευκοί , ένας λαός  

Ο Ναπολιτάνος  Στίχοι: Πυθαγόρας, Μουσική: Γιώργος Κατσαρός

Η κ. Αθανασιάδου μας χαμογελά κρατώντας το πρόγραμμα της γιορτής

Η κ. Μοσχούδη επί το έργον. 

Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές, καθηγητές και μαθητές! Και του χρόνου!

δεν υπάρχει αλλαγή στην διδακτέα-εξεταστέα ύλη των Αρχαίων Ελληνικών κατεύθυνσης

Επειδή δημιουργήθηκε ανησυχία στους υποψήφιους της θεωρητικής κατεύθυνσης σχετικά με αλλαγές στην ύλη των αρχαίων, ενημερώνουμε ότι δεν άλλαξε τίποτε. Το μόνο που  αφαιρέθηκε είναι η παραπομπή σε συγκεκριμένες σελίδες, επειδή στα βιβλία που δόθηκαν φέτος είναι διαφορετική η σελιδοποίηση!!!    

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ)

A. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Από το βιβλίο «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ ́ τάξης Γενικού Λυκείου Θεωρητικής Κατ/νσης των Μ. Κοπιδάκη, Δ. Λυπουρλή, κ.ά., έκδ.(Ι.Τ.Υ.Ε.) "Διόφαντος".

1. Εισαγωγή:

Ι. Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ:

Κεφ. Δ2: Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική.

Κεφ. Δ3: Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη.

ΙΙ. Ο ΠΛΑΤΩΝ:

Κεφ. Ε1: Ο βίος του

ΙΙΙ. Πλάτωνος Πρωταγόρας:

α) (Α. Η διάρθρωση του διαλόγου και τα πρόσωπα: «Εισαγωγή...» έως και «Η απάντηση του Πρωταγόρα και ο μύθος για τη δημιουργία της ανθρώπινης κοινωνίας»)

β) (Β. Η φιλοσοφική σημασία του διαλόγου)

IV. Πλάτωνος Πολιτεία: Εισαγωγή στην Πολιτεία

α) (1. Νεανικές φιλοδοξίες και απογοητεύσεις, 2. Η συγγραφή της Πολιτείας και 3. Η σκηνοθεσία και τα πρόσωπα του διαλόγου)

β) (6. Οι τρεις τάξεις, 8. Η αγωγή των φυλάκων, 12. Οι φιλόσοφοι−βασιλείς, 13. Η δικαιοσύνη και 14. Οι φαύλες πολιτείες).

γ) (Η αλληγορία του σπηλαίου).

V. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (Βίος και έργα):

α) («Πότε και πού γεννήθηκε ο Αριστοτέλης− Λίγα λόγια για την καταγωγή του» και «Ο Αριστοτέλης στην Ακαδημία του Πλάτωνα: μαθητής πρώτα, δάσκαλος στη συνέχεια»).

β) («Ο Αριστοτέλης στη Μακεδονία: δάσκαλος του Αλεξάνδρου», «Επιστροφή του Αριστοτέλη στην Αθήνα: αρχίζει η τρίτη περίοδος της φιλοσοφικής του δραστηριότητας. Ο Αριστοτέλης διδάσκει στο Λύκειο» και «Ο Αριστοτέλης εγκαταλείπει οριστικά την Αθήνα−Το τέλος της ζωής του»).

VI. Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια, Εισαγωγή (ολόκληρη)

VII. Αριστοτέλη Πολιτικά, Εισαγωγή (ολόκληρη)

2. Κείμενα:

Ι. ΠΛΑΤΩΝ     Πρωταγόρας: οι ενότητες 1, 2, 3, 4, 5, 6 και 7.

Πολιτεία: οι ενότητες 11, 12 και 13.

ΙΙ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ     Ηθικά Νικομάχεια: οι ενότητες: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 και 10.

Πολιτικά: οι ενότητες: 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 και 20.

B. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Αδίδακτο πεζό κείμενο αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων της αττικής διαλέκτου.

2. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ – ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

α. Η ύλη που περιλαμβάνεται στα βιβλία του Γυμνασίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα» Α ́, Β ́, Γ ́ Γυμνασίου, έκδοση 2014.

β. Ολόκληρη η ύλη που περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Α ́ τάξης Γενικού Λυκείου «Εγχειρίδιο Γλωσσικής Διδασκαλίας», έκδοση 2014 (ενότητες 1 − 21).

Από την επίσκεψη στο CERN...

... με την τρίτη λυκείου, τον Βασίλη Κεσίσογλου και την Πωλίνα Φράγκου

εδώ οι λίγοι που μαζεύτηκαν από τα πηγαδάκια και τις -ατελείωτες- selfies για μια αναμνηστική

Απογοητεύτηκαν κάπως, τα κορίτσια πιο πολύ, που δεν πήγαμε εδώ

αλλά εδώ

Τελικά όμως νομίζω πως αξιολόγησαν θετικά την επίσκεψη

το ίδιο και οι συνοδοί καθηγητές!

Ευχόμαστε την φετινή χρονιά να πραγματοποιήσουμε κι άλλες τέτοιες ενδιαφέρουσες διδακτικές επισκέψεις, που να προσφέρουν γνώσεις, εμπειρίες και πλούσια ερεθίσματα στα παιδιά μας. Καλή αρχή!!

Καλό Φθινόπωρο!!!

Τίποτε δεν θυμίζει φθινόπωρο περισσότερο από τα φύλλα των δέντρων. Αυτά τα φύλλα ολοκληρώνοντας τον κύκλο τους γίνονται πιο όμορφα από ποτέ! Με χρώματα που κινούνται σε ένα απίθανο εύρος της κλίμακας των πιο ζεστών αποχρώσεων είναι  τα ωραιότερα στολίδια της φύσης. Ακόμη όμως και όταν αποκοπούν από δέντρο τους γίνονται θαρρείς πιο δυνατά, αν κρίνουμε σωστά από την γοητεία που ασκούν επάνω μας. Συμπυκνώνουν όλη την ομορφιά της εποχής αυτής.

Εύχομαι σε όλους και όλες καλό Φθινόπωρο και σας αφιερώνω ένα υπέροχο κομμάτι που διάλεξε για όλους μας η Βικτώρια. Την ευχαριστούμε και της ευχόμαστε αυτό το φθινόπωρο να είναι το πιο όμορφο και χαρούμενο  από όλα τα προηγούμενα!

Εισαγωγή: Δ3. Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη -Ξεν. Απομν. 1.2.62-64

Τα κεφάλαια από την Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία που περιλαμβάνονται στην διδακτέα-εξεταστέα ύλη των αρχαίων Ελληνικών της Γ΄ λυκείου, αντιμετωπίζονται συνήθως από τους μαθητές μας ως πληροφορίες αυτόνομες, ανεξάρτητες από τα κείμενα που ακολουθούν στο εγχειρίδιό τους, γι αυτό και τις περισσότερες φορές προσπαθούν, αντί να τις κατανοήσουν, να τις παπαγαλίσουν. 

Το αδίδακτο που προτείνεται εδώ συνδέεται με το κεφάλαιο Δ3. Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη  και έχει στόχο να οδηγήσει τα παιδιά να αντλήσουν μόνα τους τα στοιχεία και να τα συνδέσουν με τις πληροφορίες της Εισαγωγής. 

Diotti, Ο θάνατος του Σωκράτη, Μουσείο Κρεμώνας (Ιταλία)

Εξυπακούεται ότι κατά την επεξεργασία του κειμένου μπορεί να ακολουθείται η διαδικασία που προτιμά ο διδάσκων (συντακτική ανάλυση π.χ.), αν και προσωπικά, όπως έχω ξαναπεί, την αποφεύγω ως αποπροσανατολιστική. Το κείμενο προσφέρεται επίσης για επανάληψη των συντακτικών λειτουργιών της γενικής.  

ΞΕΝ. Απομν. 1.2.62–1.2.64

[1.2.62] Ἐμοὶ μὲν δὴ Σωκράτης τοιοῦτος ὢν ἐδόκει τιμῆς ἄξιος εἶναι τῇ πόλει μᾶλλον ἢ θανάτου. καὶ κατὰ τοὺς νόμους δὲ σκοπῶν ἄν τις τοῦθ’ εὕροι. κατὰ γὰρ τοὺς νόμους, ἐάν τις φανερὸς γένηται κλέπτων ἢ λωποδυτῶν ἢ βαλλαντιοτομῶν ἢ τοιχωρυχῶν ἢ ἀνδραποδιζόμενος ἢ ἱεροσυλῶν, τούτοις θάνατός ἐστιν ἡ ζημία· ὧν ἐκεῖνος πάντων ἀνθρώπων πλεῖστον ἀπεῖχεν.

[1.2.63] ἀλλὰ μὴν τῇ πόλει γε οὔτε πολέμου κακῶς συμβάντος οὔτε στάσεως οὔτε προδοσίας οὔτε ἄλλου κακοῦ οὐδενὸς πώποτε αἴτιος ἐγένετο· οὐδὲ μὴν ἰδίᾳ γε οὐδένα πώποτε ἀνθρώπων οὔτε ἀγαθῶν ἀπεστέρησεν οὔτε κακοῖς περιέβαλεν, ἀλλ’ οὐδ’ αἰτίαν τῶν εἰρημένων οὐδενὸς πώποτ’ ἔσχε.

[1.2.64] πῶς οὖν ἂν ἔνοχος εἴη τῇ γραφῇ; ὃς ἀντὶ μὲν τοῦ μὴ νομίζειν θεούς, ὡς ἐν τῇ γραφῇ ἐγέγραπτο, φανερὸς ἦν θεραπεύων τοὺς θεοὺς μάλιστα τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ἀντὶ δὲ τοῦ διαφθείρειν τοὺς νέους, ὃ δὴ ὁ γραψάμενος αὐτὸν ᾐτιᾶτο, φανερὸς ἦν τῶν συνόντων τοὺς πονηρὰς ἐπιθυμίας ἔχοντας τούτων μὲν παύων, τῆς δὲ καλλίστης καὶ μεγαλοπρεπεστάτης ἀρετῆς, ᾗ πόλεις τε καὶ οἶκοι εὖ οἰκοῦσι, προτρέπων ἐπιθυμεῖν· ταῦτα δὲ πράττων πῶς οὐ μεγάλης ἄξιος ἦν τιμῆς τῇ πόλει;

Ενδεικτικές ερωτήσεις

1. Για ποια αδικήματα προβλεπόταν, σύμφωνα με το κείμενο (1.2.62-1.2.63) η θανατική ποινή στην Αθήνα;

2. Στην παράγραφο 1.2.64 να εντοπίσετε τις κατηγορίες που επέρριψαν στον Σωκράτη οι μηνυτές του. Δοκιμάστε να τις αποδώσετε με μορφή κατηγορητηρίου στα νέα ελληνικά. Μεταγράψτε το κείμενό σας στα αρχαία.

3. Συγκρίνετε το κείμενο που γράψατε με την επίσημη κατηγορία, που προτάσσεται στο κεφ. Δ3. Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη στην Εισαγωγή του βιβλίου: 

«Τάδε ἐγράψατο καὶ ἀντωμόσατο Μέλητος Μελήτου Πιτθεὺς Σωκράτει Σωφρονίσκου Ἀλωπεκῆθεν: ἀδικεῖ Σωκράτης, οὓς μὲν ἡ πόλις νομίζει θεοὺς οὐ νομίζων, ἕτερα δὲ δαιμόνια καινὰ εἰσηγούμενος· ἀδικεῖ δὲ καὶ τοὺς νέους διαφθείρων. Τίμημα θάνατος». 

4. Το κείμενο του Ξενοφώντα παρατηρούμε ότι αρχίζει και τελειώνει με την ίδια τοποθέτηση (κύκλος):  Ἐμοὶ μὲν δὴ Σωκράτης τοιοῦτος ὢν ἐδόκει τιμῆς ἄξιος εἶναι τῇ πόλει μᾶλλον ἢ θανάτου. [...] ταῦτα δὲ πράττων πῶς οὐ μεγάλης ἄξιος ἦν τιμῆς τῇ πόλει; Πώς συνδέεται η άποψη αυτή του Ξενοφώντα με τις πληροφορίες της Εισαγωγής για τη στάση του Σωκράτη στο δικαστήριο ;

"...όταν του δόθηκε ο λόγος προκειμένου, κατά τον νόμο, να προτείνει και αυτός μια ποινή, ο Σωκράτης, αντί να προτείνει λ.χ. την εξορία, πρότεινε την περιφρόνησή του και προς το δικαστήριο και προς τον θάνατο: «Τι ταιριάζει σ' έναν άνθρωπο φτωχό και ευεργέτη της πόλεως, που του χρειάζεται ελεύθερος χρόνος για να σας προτρέπει στο καλό; Τίποτα δεν του ταιριάζει τόσο όσο το να τον βάλετε στο πρυτανείο και να τον τρέφετε δωρεάν [...]. Αν λοιπόν πρέπει να προτείνω κάτι αντάξιό μου, προτείνω να τιμηθώ με σίτηση στο πρυτανείο.» [Ἀπολογία, 36d-e].